Tư vấn thủ tục yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

    Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành quy định về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự để đáp ứng nhu cầu của người dân khi phải giải quyết các quan hệ pháp luật có liên quan đến một người đã biệt tích mà không rõ địa chỉ hiện tại. Thủ tục này thường được áp dụng nhất trong các vụ án liên quan đến hôn nhân và gia đình, tranh chấp di sản thừa kế, tranh chấp dân sự… mà việc xác định năng lực hành vi dân sự của người đó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giải quyết các quan hệ pháp luật có liên quan.
    Chúng tôi xin nêu tóm tắt về trình tự và thủ tục yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự:
    1/. Đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự:
    Người có quyền, lợi ích liên quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự.
    Đơn yêu cầu Toà án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có các nội dung cơ bản như sau:
    Ngày, tháng, năm viết đơn;
    Tên Toà án có thẩm quyền giải quyết đơn;
    Tên, địa chỉ của người yêu cầu;
    Những vấn đề cụ thể yêu cầu Toà án giải quyết và lý do, mục đích, căn cứ của việc yêu cầu Toà án giải quyết việc dân sự đó;
    Tên, địa chỉ của những người có liên quan đến việc giải quyết đơn yêu cầu, nếu có;
    Các thông tin khác mà người yêu cầu xét thấy cần thiết cho việc giải quyết yêu cầu;
    Người yêu cầu là cá nhân phải ký tên hoặc điểm chỉ, nếu là cơ quan, tổ chức thì đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó phải ký tên và đóng dấu vào phần cuối đơn.
    Gửi kèm theo đơn là tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.
    Kèm theo đơn yêu cầu Toà án tuyên bố một người bị mất năng lực hành vi dân sự, đương sự phải gửi kết luận của cơ quan chuyên môn và các chứng cứ khác để chứng minh người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình.
    Kèm theo đơn yêu cầu Toà án tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có chứng cứ để chứng minh người đó nghiện ma tuý hoặc nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản gia đình.
    2/. Chuẩn bị xét đơn yêu cầu:
    Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự không quá ba mươi ngày, kể từ ngày Toà án thụ lý đơn yêu cầu; hết thời hạn đó, Toà án phải ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.
    Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, theo đề nghị của đương sự, Toà án có thể trưng cầu giám định sức khoẻ, bệnh tật cuả người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. Trong trường hợp này, khi nhận được kết luận giám định Toà án phải ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.
    Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, nếu người yêu cầu rút đơn yêu cầu thì Toà án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu. Trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp, Thẩm phán phải mở phiên họp xét đơn yêu cầu.
    3/. Quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự:
    Toà án có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
    Trong trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì Toà án ra quyết định tuyên bố một người đã mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. Trong quyết định tuyên bố bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, Toà án phải quyết định người đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và phạm vi đại diện.
    Khi người bị Toà án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự không còn ở trong tình trạng đã bị tuyên bố thì chính người đó hoặc người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Toà án ra quyết định huỷ bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
    Trường hợp quý vị gặp khó khăn trong quá trình tự mình thực hiện thủ tục, quý vị có thể liên hệ luật sư giỏi tư vấn thủ tục yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự để được trợ giúp pháp lý hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của công việc.

    Luật sư Trần Đăng Minh.