Tư vấn khởi kiện vụ kiện dân sự, thẩm quyền của toà án

Trong quá trình khởi kiện vụ kiện dân sự, ngoài việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp cần giải quyết và căn cứ pháp lý để áp dụng nhằm chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ và hợp pháp, thì một trong những vấn đề hết sức quan trọng cần phải lưu ý khi nộp đơn khởi kiện đó là xác định thẩm quyền giải quyết của Toà án để vụ kiện được thụ lý giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự, vụ việc dân sự, yêu cầu dân sự (sau đây gọi chung là vụ kiện dân sự) như sau:
Những tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Tranh chấp về quốc tịch Việt Nam giữa cá nhân với cá nhân;
Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản;
Tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự;
Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ (trừ những tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận);
Tranh chấp về thừa kế tài sản;
Tranh chấp về bồi thường thiệt hai ngoài hợp đồng;
Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do áp dụng biện pháp ngăn chặn hành chính không đúng theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, trừ trường hợp yêu cầu bồi thường thiệt hại được giải quyết trong vụ án hành chính;
Tranh chấp về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả thải vào nguồn nước theo quy định của Luật tài nguyên nước;
Tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai; tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng rừng theo quy định của Luật bảo vệ và phát triển rừng;
Tranh chấp liên quan đến hoạt động nghiệp vụ báo chí theo quy định của pháp luật về báo chí;
Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu;
Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự;
Tranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản, thanh toán phí tổn đăng ký mua tài sản bán đấu giá theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự;
Các tranh chấp khác về dân sự, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Yêu cầu tuyên bố hoặc huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi;
Yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú và quản lý tài sản của người đó;
Yêu cầu tuyên bố hoặc huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người mất tích;
Yêu cầu tuyên bố hoặc huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của Toà án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của Toà án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam;
Yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu;
Yêu cầu công nhận kết quả hoà giải thành ngoài Toà án;
Yêu cầu công nhận tài sản có trên lãnh thổ Việt Nam là vô chủ, công nhận quyền sở hữu của người đang quản lý đối với tài sản vô chủ trên lãnh thổ Việt Nam;
Yêu cầu xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sản chung để thi hành án và yêu cầu khác theo quy định của Luật Thi hành án dân sự;
Các yêu cầu khác về dân sự, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn; chia tài sản sau khi ly hôn;
Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân;
Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn;
Tranh chấp về xác định cha mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ;
Tranh chấp về cấp dưỡng;
Tranh chấp về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo;
Tranh chấp về nuôi con, chia tài sản chung của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc khi huỷ kết hôn trái pháp luật;
Các tranh chấp khác về hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật;
Những yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Yêu cầu huỷ việc kết hôn trái pháp luật;
Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thoả thuận nuôi con, chia tài sản sau khi ly hôn;
Yêu cầu công nhận thoả thuận của cha, mẹ về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn hoặc công nhận việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình;
Yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc quyền thăm nom con sau khi ly hôn;
Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi;
Yêu cầu liên quan đến việc mang thai hộ theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình;
Yêu cầu công nhận thoả thuận chấm dứt hiệu lực của việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân đã được thực hiện theo bản án, quyết định của Toà án;
Yêu cầu tuyên bố vô hiệu thoả thuận về chế độ tài sản của vợ chồng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Toà án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Toà án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam;
Yêu cầu xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha, mẹ theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình;
Các yêu cầu khác về hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cá nhân, tổ chức đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận;
Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận;
Tranh chấp giữa người chưa phải là thành viên công ty nhưng có giao dịch chuyển nhượng phần vốn góp với công ty, thành viên công ty;
Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty; tranh chấp giữa công ty với người quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc thành viên Hội đồng quản trị, giám đốc, tổng giám đốc trong công ty cổ phần, giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, bàn giao tài sản của công ty, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty;
Các tranh chấp khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những yêu cầu về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Yêu cầu huỷ bỏ nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông, nghị quyết của Hội đồng thành viên theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp;
Yêu cầu liên quan đến việc trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại;
Yêu cầu bắt giữ tàu bay, tàu biển theo quy định của pháp luật về hàng không dân dụng Việt Nam, về hàng hải Việt Nam, trừ trường hợp bắt giữ tàu bay, tàu biển để đảm bảo giải quyết vụ án;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định kinh doanh thương mại của Toà án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định kinh doanh, thương mại của Toà án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết kinh doanh, thương mại của Trọng tài nước ngoài;
Các yêu cầu khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những tranh chấp về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động phải thông qua thủ tục hoà giải của hoà giải viên lao động mà hoà giải thành nhưng các bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, hoà giải không thành hoặc không hoà giải trong thời hạn do pháp luật quy định, trừ các tranh chấp lao động sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hoà giải:
a). Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
b). Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;
c). Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;
d). Về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về vảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;
đ). Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Tranh chấp lao động tập thể về quyền giữa tập thể lao động với người sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động đã được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện giải quyết mà tập thể lao động hoặc người sử dụng lao động không đồng ý với quyết định đó hoặc quá thời hạn mà Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện không giải quyết.
Tranh chấp liên quan đến lao động gồm:
a). Tranh chấp về học nghề, tập nghề;
b). Tranh chấp về cho thuê lại lao động;
c). Tranh chấp về quyền công đoàn, kinh phí công đoàn;
d). Tranh chấp về an toàn lao động, vệ sinh lao động.
Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp.
Các tranh chấp khác về lao động, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Những yêu cầu về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án:
Yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể vô hiệu;
Yêu cầu xét tính hợp pháp của cuộc đình công;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bản án, quyết định lao động của Toà án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định lao động của Toà án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam;
Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết lao động của Trọng tài nước ngoài;
Các yêu cầu khác về lao động, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.
Trên đây là các quy định của pháp luật dùng làm căn cứ để xác định vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án để người khởi kiện áp dụng khi có yêu cầu Toà án giải quyết quan hệ pháp luật cụ thể.
Nếu quý vị còn nhiều điều chưa rõ hoặc gặp khó khăn trong quá trình tham gia tố tụng, cần sự trợ giúp pháp lý của luật sư giỏi tư vấn thủ tục khởi kiện, xác định thẩm quyền giải quyết của Toà án. Xin hãy liên hệ với Văn phòng luật sư Thiên Định để được hướng dẫn, với đội ngũ luật sư giỏi giàu kinh nghiệm, đã từng kinh qua những vị trí trọng yếu trong cơ quan tiến hành tố tụng, có quá trình công tác nhiều năm trong các cơ quan thuộc khối nội chính như Toà án, Thi hành án…cùng với bản lĩnh nghề nghiệp thông qua việc bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho thân chủ trong các vụ án lớn, phức tạp tin rằng sẽ là tổ chức hành nghề luật sư đáng tin cậy để quý vị trao gửi trọn niềm tin, tìm cho mình chỗ dựa pháp lý vững chắc khi hữu sự.

Luật sư Trần Đăng Minh.