Thủ tục yêu cầu luật sư bào chữa trong vụ án hình sự

    Theo quy định tại Điều 27 của Luật Luật Sư năm 2006 được sửa đổi bổ sung năm 2012 về giá trị pháp lý của giấy chứng nhận người bào chữa trong hoạt động tố tụng: “Giấy chứng nhận người bào chữa có giá trị trong các giai đoạn tố tụng” từ giai đoạn điều tra cho đến phiên xử phúc thẩm.
    Tuy nhiên, tại khoản 4, Điều 56 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2012 lại quy định nội dung như sau: “Trong thời hạn 3 ngày, kể từ ngày nhận được đề nghị của người bào chữa kèm theo giấy tờ liên quan đến việc bào chữa, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải xem xét, cấp giấy chứng nhận người bào chữa để họ thực hiện việc bào chữa…”.
    Từ những quy định bất nhất nêu trên của hai văn bản cùng do Quốc hội ban hành, dẫn đến cách hiểu của cơ quan tố tụng là cứ mỗi khi vụ án chuyển qua lại giữa các cơ quan tiến hành tố tụng khác nhau thì cơ quan thụ lý ở giai đoạn tố tụng mới lại bắt luật sư phải làm thủ tục cấp giấy chứng nhận người bào chữa mới. Trong khi đó đối với quy định về thủ tục yêu cầu luật sư bào chữa trong vụ án hình sự thì người yêu cầu phải có Văn bản ghi nhận nội dung “yêu cầu Luật sư hoặc Văn phòng luật sư cử luật sư tham gia bào chữa từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử… cho đến khi giải quyết xong vụ án”.
    Đây cũng là vấn đề trên thực tế không chỉ có trong vụ án hình sự mà trong các vụ án như: dân sự, kinh tế, lao động, hành chính… cơ quan tố tụng ở nhiều nơi cũng áp dụng theo cách hiểu nói trên.
    Thực chất, quy định này hoàn toàn không tiến bộ mà có thể xem như một “bước lùi” trong hoạt động cải cách tư pháp vì quyền được bào chữa, tự bào chữa đã được ghi nhận trong Hiến pháp nên không thể áp dụng cơ chế xin cho. Thiết nghĩ nên thay thế quy định này bằng quy định mới tiến bộ hơn, chẳng hạn Luật sư chỉ cần gửi văn bản đăng ký việc bào chữa tại Cơ quan tiến hành tố tụng để giảm thiểu những thủ tục rườm rà, không cần thiết nhằm tiến tới một nền tư pháp minh bạch và tiến bộ theo đúng định hướng và chủ trương cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước đã đề ra.